Debaty sejmoweVI Kadencja

Interpelacja w sprawie nieuzasadnionych kosztów w przedsiębiorstwach energetycznych

   Wydane rozporządzenie ministra gospodarki z dnia 6 października 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie ciepłem, w tym rozliczeń z indywidualnymi odbiorcami w lokalach, w środowiskach tych powstał niepokój, który dotyczy żywotnego interesu przedsiębiorstw energetycznych. Z interpretacji paragrafu 11 powyższego rozporządzenia wynika, że tzw. uzasadnione koszty prowadzenia działalności przez przedsiębiorstwa ciepłownicze mogą stanowić podstawę ustalania taryf. W ust. 2 tego paragrafu dokonuje się wyłączenia niektórych kategorii kosztów, traktując ponoszone z wyłączonego tytułu wydatki jako koszty nieuzasadnione. ˝Do kosztów uzasadnionych, o których mowa w ust. 1, nie zalicza się kosztów związanych z używaniem mienia nie stanowiącego własności przedsiębiorstwa energetycznego, z przypadków określonych w ust. 3˝.

   Cytowany przepis w sposób jednoznaczny wyklucza zaliczanie jakichkolwiek kosztów ponoszonych przez przedsiębiorstwo energetyczne w związku z eksploatacją mienia ciepłowniczego nie będącego jego własnością.

   W tym miejscu pragnę zwrócić uwagę, że przypadki takie, iż przedsiębiorstwo energetyczne jest właścicielem mienia, które eksploatuje źródła energii cieplnej, jest w Polsce rzadkością, bowiem najczęściej mienie to stanowi własność gmin, na rzecz których zostało skomunalizowane w różnym czasie i różnych miejscach. Nie ma więc innego sposobu działalności, jak ponoszenie kosztów związanych z używaniem mienia (własnego czy też mienia nie stanowiącego własności podmiotu), a więc materiałów, robocizny, energii, transportu i szeregu innych. Analizując powyższe, sądzę, że twórcy tego przepisu chodziło raczej o koszty związane z nabyciem prawa do używania mienia nie będącego własnością podmiotu i uzyskania z tego tytułu korzyści ekonomicznych, a takimi są opłaty dzierżawne.

   W różnych gminach eksploatacją mienia ciepłowniczego zajmują się bądź to zakłady budżetowe (wówczas są właścicielami mienia), bądź spółki prawa handlowego utworzone przez gminy (wtedy stosowana jest umowa dzierżawy lub użyczenia), bądź też inne osoby prawne lub fizyczne wykonujące zadania własne gmin na mocy umowy udostępnionej takiemu podmiotowi mienia ciepłowniczego.

   Każdy podmiot eksploatujący mienie ciepłownicze stanowiące własność gminy czyni to ponosząc koszty eksploatacji, a więc: opał, jego transport, remonty, wynagrodzenia z pochodnymi, koszty degradacji środowiska itd. Właściciel mienia od operatora eksploatującego mienie ciepłownicze zgodnie z umową otrzymuje opłatę (np. czynsz dzierżawny). Tak jest zresztą w innych dziedzinach gospodarki, gdzie normalną rzeczą są opłaty związane z nabyciem prawa podmiotu do korzystania z dóbr nie będących ich własnością. Tak jest na całym świecie, że użytkownicy dóbr materialnych służących wykonaniu działalności gospodarczej w każdej sytuacji ponoszą opłaty związane z eksploatacją mienia nie będącego ich własnością, zaliczają zgodnie z prawem w ciężar kosztów prowadzonej działalności.

   Nikt dotąd nie uznał tych pozycji kosztów (opłat dzierżawnych) za tzw. koszty nieuzasadnione. Ponieważ gdyby tak się stało, wówczas nie stanowiłyby one kosztów przychodów, a więc musiałyby być opłacane z zysku po opodatkowaniu - co byłoby absurdem.

   Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych w art. 16 ust. 1 wymienia z wielką starannością rodzaje wydatków, których nie uważa się za koszt uzyskania przychodów. Wśród wielu pozycji nie ma takich, które za koszty nieuzasadnione uznają czynsz dzierżawny czy leasingowy.

   Szanowny Panie Ministrze! Uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

   1. Jakie przesłanki legły u podstaw rozporządzenia ministra gospodarki, by tę kategorię kosztów w przedsiębiorstwach energetyki cieplnej traktować w tak szczególny sposób?

   2. Czy koszty opłat dzierżawnych mogą być traktowane jako koszty nieuzasadnione w interpretacji ministra gospodarki - i w interpretacji ministra finansów - jako uzasadnione koszty uzyskania przychodów?

   Uprzejmie proszę o jednoznaczną i czytelną odpowiedź.

   Poseł Czesław Pogoda

   Kłodzko, dnia 18 stycznia 1999 r.